Dwóch ogrodników a nazwa po trzykroć

A co to może być tradeskancja? Otóż roślina ozdobna. Nazwy roślin, jak już wiadomo z wcześniejszych postów w tym blogu, lubią pochodzić od nazwisk znakomitych przyrodników, botaników i ogrodników.
Nie inaczej było tym razem. John Tradescant (ok. 1570–1638) był znakomitym ogrodnikiem na dworach wielu książąt, a także na dworze króla Anglii, Szkocji i Irlandii Karola I. Jego syn John Tradescant (1608–1662) kontynuował dzieło ojca. Obaj byli twórcami Musaeum Tradescantianum (1634–1881) pierwszego publicznego muzeum w Anglii, w którym prezentowano przeróżne osobliwości będące dziełem natury i człowieka.
Ich zasługi uwiecznił w języku szwedzki botanik Linneusz, nazywając pewną roślinę Tradescantia.
Wszyscy ją znamy raczej pod nazwą trzykrotka.

Eponimy botaniczne (3) na C i ich synonimy

Nie trzeba specjalnie gruntownie przeglądać słowników botanicznych, żeby znaleźć kilka wyrazów pospolitych z zakresu botaniki, które pochodzą od nazw własnych, a zaczynają się na C.
Najpierw idzie cantedeskia, czyli kalia, kalijka, kalla albo bielikrasa. Nazwa ta jest uroczym spolszczeniem formy łacińskiej, która pochodzi od nazwiska włoskiego botanika Giovanniego Zantedeschiego (1773–1846). Następnie jest cekropka, lub – jeśli ktoś woli – drążnia albo drzewo trąbowe. Cekropka to akurat od imienia mitycznego króla greckiej Attyki Kekropsa, który miał być wynalazcą pisma.
Roślina o nazwie tysiącznik musi być jeszcze lepiej znana jako centuria. To od centaurów (mitycznych człowiekokoni albo konioludzi). Może to nie jest od nazwy własnej, ale wyrazy ładne.
Miała być jeszcze czwarta nazwa na C. Proszę bardzo: cynia, czyli jakobinka, a to nazwa odnazwiskowa pochodząca od niemieckiego botanika Johanna Gottfrieda Zinna (1727–1759).
Było więc o eponimach a równie dużo o ich przeuroczych synonimach.

Od Banksa do Buddle’a, czyli znowu eponimy (2)

Wiele nazw roślin pochodzi od nazw własnych, ostatnio było o dwu na literę A. Na następną literę alfabetu znalazłem pięć. Są więc banksja, begonia, bergamota, brukselka, budleja, a to na pewno nie wszystkie.
Banksja nazwę zawdzięcza przyrodnikowi Sir Josephowi Banksowi (1743–1820). Francuz Michel Bégon (1637–1710) był zarządcą dóbr królewskich, ale zasłynął jako botanik amator, o czym powinien pamiętać każdy, kto używa słowa begonia. Bergamota jest gatunkiem gruszy, a nazwa pochodzi najprawdopodobniej od Bergamy – miasta w północno-zachodniej Azji Mniejszej, które w czasach starożytnych znane było jako Pergamon. Brukselka ma oczywisty związek z Brukselą, budleja zaś unieśmiertelnia botanika angielskiego Adama Buddle’a (zm. 1715).
A na literę C? Są co najmniej 4 eponimy roślinne.

Roślinki jak nazwiska, czyli znowu eponimy (1)

Wiele jest wyrazów pochodzących od nazw własnych, a szczególnie wyróżniają się nazwy roślin.Jest ich tak wiele, że trzeba będzie pisać przez jakiś czas. Zacznijmy jednak od aldrowandy i alstromerii.
Aldrowanda (pęcherzykowata!) to owadożerna roślina z rodziny rosiczkowatych, której nazwa pochodzi od włoskiego przyrodnika Ulisse Aldrovandiego (1522–1605), profesora uniwersytetu w Bolonii i założyciela w roku 1568 ogrodu botanicznego w tym mieście.
Alstromeria zaś (lub alstremeria) jest wprawdzie rośliną tropikalną, lecz uprawianą też w Polsce. Nazwa ma źródło w nazwisku szwedzkiego botanika K. Alströmera, który żył w XVIII w.

Eponimy, czyli co?

Eponimy – to brzmi tajemniczo. Jeśli mówisz, że chcesz kupić adidasy, a więc buty sportowe jakiejkolwiek marki, używasz eponimu. Podobnie będzie, gdy powiesz, że lubisz bordeaux (bordo) z ementalerem. Sprawa jest więc prosta, bo chodzi o wyrazy pochodzące od nazw własnych, w tym wypadku od nazwy firmowej Adidas, nazwy regionu i następnie wina Bordeaux oraz nazwy szwajcarskiej doliny Emmenthal.
Większość eponimów nie ma nic wspólnego z nazwami firm i produktów przemysłowych, o czym można się przekonać studiując to przykładowe zestawienie: arras, bermudy, colt, derby, echo, flora.
Co te wyrazy znaczą i z jakiego źródła się wywodzą, można sprawdzić w słownikach, a słowniki są tu.