Lagonda – wyjaśnienie tajemnicy

Lagonda, brytyjska firma produkująca samochody, została założona przez  byłego śpiewaka operowego Wilbura Gunna (1859–1920) w Staines, w hrabstwie Middlesex (na południowym wschodzie Anglii). Gunn urodził się w mieście Troy w amerykańskim stanie Ohio, ale jego rodzina pochodziła ze Szkocji, co chyba objaśnia nam przyczynę powołania firmy na Wyspach Brytyjskich.
Jej nazwę tłumaczy natomiast ważny fakt z biografii założyciela. Gdy był małym dzieckiem, jego ojciec przeprowadził się do Springfield (też w stanie Ohio), a w pobliżu tego miasta płynęła rzeka Lagonda. Wyraz ten w mowie tamtejszych Indian miał oznaczać koźli róg, co było nawiązaniem do krętego i pełnego rozwidleń nurtu rzeki.
Firma motoryzacyjna Lagonda połączyła się z Astonem Martinem w roku 1947.

Lionel Martin na Wzgórzu Astońskim

Właśnie się dowiedziałem, że pełna nazwa firmy, o której dziś mowa, to Aston Martin Lagonda Limited. Pospolicie mówi się o Astonie Martinie (purystów językowych informuję, ze Anglicy piszą to bez łącznika), ale słowo Lagonda mnie zastanowiło, bo jakiś czas temu miesięcznik TopGear pojazd o nazwie Aston Martin Lagonda wymienił wśród najkoszmarniejszych pojazdów w dziejach motoryzacji.
Etymologię nazwy łatwo pojąć, gdy się wie, że założyli ją Lionel Martin i Robert Bamford, a pierwszy z nich zajmował się wyścigami samochodowymi na Aston Hill w okolicy miejscowości Aston Clinton (ok. 50 km na północny zachód od centrum Londynu).
A co z Lagondą? O tym w następnym poście.

Jak zawsze. Jak nigdy dotąd

Znowu będzie o marce samochodów, która odeszła wraz z kryzysem. Nazywa się Saturn, należała do General Motors, a Amerykanie powinni znać ją ze sloganu „Like Always. Like Never Before”, który przetłumaczyłem w tytule, ale bez nadziei, że sprzedam tak znakomite tłumaczenie ;-)
Etymologię nawy łatwo wytłumaczyć, Saturn to znany ze starożytnego Rzymu bóg rolnictwa, który miał nauczyć ludzi uprawy roli i winnej latorośli. Rzymianie czcili go ze względu na te i inne zasługi, ale sam bóg zostałby chyba we współczesnych czasach zapomniany, gdyby nie to, że jego imię nadano (już w starożytności) jednej z planet, prawdopodobnie najlepiej widzianej gołym okiem.
Dziś Saturn to jedna z najpopularniejszych nazw, nazywają się tak kopalnie, nagrody filmowe, rakiety i supermarkety.

Pontiac, ekscytująca nazwa

Dziś o marce samochodów mało w Polsce znanej, która jednak budzi emocje wśród entuzjastów motoryzacji. Wywołuje też smutek na ich obliczach, bo niestety w obecnym roku zaprzestano produkcji samochodów pod tą marką.
Niespodzianki nie ma, bo już w tytule podałem, że chodzi o Pontiaca. Na pewno jednak pochodzenie tej nazwy Was zainteresuje. Otóż imię Pontiac (1720–69) nosił  wódz Indian z plemienia Ottawów*, przywódca powstania przeciw Brytyjczykom (1763–66). Jego imię wywodzi się ze słów, które w języku Indian Algonkinów znaczyły «ten, który uśmierza ból».
Nazwa firmowa Pontiac po raz pierwszy została użyta w 1906 r. Dość szybko upadła, ale powróciła w roku 1926. I właśnie odeszła sobie do krainy wiecznych wyścigów.
Hasłem reklamowym tej marki było w pewnym czasie „Pontiac, Driving Excitement”, do czego zrobiłem aluzję w tytule. Ekscytująca, bo trzeba przypomnieć o sławnym filmie Mistrz kierownicy ucieka (Smokey and the Bandit, 1977), w którym Burt Reynolds z Sally Field pędzą z Texarkany do Atlanty samochodem marki Pontiac Firebird TransAm.
=====
* A o mieście Ottawa słyszeliście może?

Pan niezwykły?

Z nazwą Mazda wiążą się inne osobliwości. Słowo to przywodzi na myśl imię Ahura Mazda, które nosiło najwyższe bóstwo w mazdaizmie i zaratusztrianizmie, będące uosobieniem absolutnej mądrości (nazwa znaczy «pan mądry»). Uznawane było w tych religiach za stwórcę świata i ładu kosmicznego, co w sumie – trzeba przyznać – znakomicie nadaje się do celów marketingowych.

Problem tylko, że wcale nie ma pewności, czy naprawdę nazwa ta ma coś wspólnego ze staroirańskim bogiem, być może jest to przypadkowa zbieżność. W rzeczywistości źródłem nazwy jest nazwisko Matsuda, które nosił założyciel firmy, a nazwa powstała w wyniku usunięcia jednej i przekształcenia innej głoski.

Etymologia etymologią, ale trudno zaprzeczyć, że nazwa ma spore zalety. Jest łatwa do wymówienia w każdym chyba języku, środkowa litera dodaje jej oryginalności zwłaszcza w językach, w których jest rzadka (np. w angielskim). Użytkownicy tego języka twierdzą zresztą, że wchodzi ona w skojarzenia z wyrazami amazing «niezwykły, wyjątkowy» i master «pan, mistrz».

Lincoln

Historia tej nazwy jest długa, bo wywodzi się ze starożytnej Anglii. Dzisiejsze miasto Lincoln w hrabstwie Lincolnshire we wschodniej Anglii znane było już w I w., tyle że pod celtycką nazwą Lindon, czyli «staw, jezioro», co pod wpływem łacińskim zamieniło się w Lindum, a następnie rozrosło się do formy Lindum Colonia. W VIII w. została odnotowana nazwa Lindocolina będąca jej przekształceniem, zaś 3 stulecia później odnotowano kolejną ewolucję nazwy do formy Lincolia. Nazwisko Lincoln pojawia się w XIV w., a jego najsławniejszym posiadaczem był 16. prezydent USA Abraham Lincoln (1809-65).

Na tym historia nazwy się nie kończy, bo nazwiskiem prezydenta nazwano stolicę stanu Nebraska, a później także wytwórnię samochodów, która rzecz jasna konstruuje samochody dla prezydentów USA.

Co tu jest do słuchania?

Do nazw firmowych o wyjątkowo ciekawej etymologii należy Audi. Źródłem jest łacińskie słowo audi, które znaczy... «słuchaj». Tajemnica tej nazwy tkwi w nazwisku założyciela firmy Augusta Horcha. Pierwotnie jego przedsiębiorstwo budowy automobili nazywało się Horch, z czasem, po różnych perturbacjach biznesowych, założyciel opuścił tę firmę i założył nową. Nie mógł jednak dalej korzystać z tamtej nazwy, więc obmyślił inną.
Horch to po niemiecku rozkaźnik od horchen «nasłuchiwać», czyli słuchaj, a po łacinie to będzie audi.
Można jeszcze spytać, czemu logo przedstawia 4 pierścienie. Można tu się doszukiwać aluzji do 4 kół, które samochody zwykle mają, ale prawdziwa przyczyna jest inna. Z czasem firmy Horch, Audi oraz jeszcze dwie inne założyły spółkę Auto Union (1932-65). Każdy przyzna, że cztery połączone pierścienie to piękny symbol spółki 4 przedsiębiorstw.