Dolina Księżyca

W języku Indian zamieszkujących w tym regionie nazwa Sonoma znaczyła podobno «Dolina Księżyca». Regionem jest Kalifornia.
Okazuje się jednak, że nazwa ta służy do nazywania kilku obiektów geograficznych. Jest więc strumień, góra oraz pasmo górskie, dolina, miasto i hrabstwo. Który z tych obiektów został tak nazwany jako pierwszy? Trudno powiedzieć, ale na pewno miasto i hrabstwo najpóźniej otrzymały tę nazwę, bo w 1. poł. XIX w.
A jeszcze później, w roku 1982, pojawił się pickup GMC Sonoma.

Rio

Wyraz ten w hiszpańskim i portugalskim oznacza rzekę. Rio de Janeiro znaczy zaś Rzeka Styczniowa. Ciekawa to nazwa miasta i tak charakterystyczna, że używana zazwyczaj w formie skróconej do pierwszego wyrazu.
Taka krótka, dźwięczna, świetnie się kojarząca nazwa to marzenie marketingowców, nic więc dziwnego, że były aż 4 modele samochodów o tej nazwie (nie mówiąc o innych branżach, bo znane są np. odtwarzacze muzyczne tej marki).
W roku 1957 pojawił się i szybko zniknął (1958) Ford Del Rio. Ta nazwa pochodzi jednak raczej od Del Rio – nazwy miasta w Teksasie. Następnym Rio był samochód brytyjskiej firmy Panther (1975-1977), mało kto niestety go widział, bo wyprodukowano tylko kilkadziesiąt sztuk. Kia Rio (od 2000) stała się zaś samochodem popularnym i w miarę często widywanym na drogach.
A czwarte Rio? To RIO Models – włoska firma produkująca miniaturowe modele samochodów.

Nazwa jak wulkan

Na zakończenie cyklu o nazwach samochodów od toponimów został zbiorek różności: Rainier, Rio, Sonoma.
Pierwsza nazwa nawiązuje prawdopodobnie do wulkanu Mount Rainier znajdującego się w północno-zachodnich Stanach, choć są też 2 miasta Rainier w USA, co prawda bardzo małe, więc raczej nie mogły konkurować ze sławnym wulkanem o względy koncernów samochodowych. Firmą, która tak nazwała swój samochód produkowany w latach 2004–2007, jest Buick.
Tenże wulkan jest też nazywany Mount Tahoma, markę Tahoma nosi samochód znany z gry Grand Theft Auto. Od tej nazwy powstała forma wariantowa Tacoma (jest takie miasto niedaleko wulkanu), której nazwa powieliła się w produkowanym od 1985 roku pickupie Toyoty.

Uliczne marki samochodów

Od nazw ulic raczej nie nazywa się firm i produktów, choć i tu są wyjątki. Dotyczy on m.in. nazwy Park Avenue, którą – co ciekawe – nosił jeden z produkowanych na początku lat 60. XX w. wariantów ostatnio omawianego Cadillaca. Nadano mu wielowyrazową nazwę Sedan de Ville Park Avenue. Tak długa nazwa mogła budzić jeszcze inne skojarzenia z wykwintem, bo używanie rozbudowanych nazwisk to obyczaj arystokracji.
Później tę nazwę sławnej nowojorskiej ulicy marketingowcy z General Motors nadali modelowi Buick Park Avenue (1990–2005).
Nazwa Piąta Aleja doczekała się uznania nie tylko w branży kosmetycznej. Chrysler produkował model Fifth Avenue w latach 1983–1993.
O innych ulicznych nazwach samochodów wiadomo tyle, że Renault nazywał jeden z wariantów modelu 9 słowem Broadway, ale samochód był w sprzedaży tylko w Turcji.
Czy będzie kiedyś Chevrolet Wall Street albo Volkswagen Unter der Linden?

Diabeł z miasta

Kolekcja geograficznych nazw samochodowych już się kończy, ale zostało jeszcze kilka ciekawostek. Pierwszą będzie rozwiązanie tajemnicy nazwy DeVille, którą nosił jeden z luksusowych modeli Cadillaca. Występuje ona w paru innych wariantach, takich oto: De Ville i de Ville. Nazwa ma źródłosłów francuski, pochodzi od wyrażenia de la ville lub de ville, co znaczy «z miasta». Nazwa nie wygląda na taką, która mogłaby zaskoczyć znaczeniem, co pewnie oznacza, że jej zadaniem było  przywołać skojarzenia z Francją, a więc z wykwintem i wyrafinowaniem.
Nazwę wymawiać należy [dewij], z akcentem na ostatnią sylabę, ale Amerykanie pewnie mówią [dewil], co znaczy «diabeł». I jest to pewnie to skojarzenie, o które naprawdę chodziło.

Wyspy a motoryzacja

A wyspy jak się zasłużyły dla motoryzacji? Nieźle chyba, bo już była mowa o nazwach Ford Capri, Chrysler Newport, Toyota Avalon, Pontiac Catalina (1951-1981).
Ta ostatnia nazwa zapewne pochodzi od imienia, ale niektórzy dowodzą, że raczej od nazwy
skalistej wyspy u wybrzeży Kalifornii. Oznacza to jednak, że tak czy siak u źródła tej nazwy motoryzacyjnej jest imię Katarzyna.
Następnie mamy Nissana Murano (2003-), który nazwę ma od słynącej z produkcji szkła wyspy w Lagunie Weneckiej. W obszarze śródziemnomorskim znajduje się też francuska Korsyka, do której nawiązał Chevrolet modelem Corsica (1987–1996).
Ostatnio do tej serii nazw dopisało się Lamborghini prezentując samochód koncepcyjny Madura. Oryginalność samochodu odpowiada egzotyczności nazwy tej indonezyjskiej wyspy. 

Autonimy* od hydronimów

Inne hydronimy (nazwy obiektów wodnych), od których tworzono nazwy marek samochodowych, to nazwy rzek i jezior, a w tej liczbie są:
1) GMC Yukon i jego bliźniak Chevrolet Tahoe. Jukon to rzeka płynąca przez Alaskę, Tahoe zaś jezioro w południowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych, na granicy stanów Nevada i Kalifornia. 
2) Pontiac Bonneville noszący nazwę od jeziora wprawdzie prehistorycznego, dziś wyschniętego. Powierzchnia tego jeziora jest niemal idealnie równa, co sprzyja biciu rekordów samochodowej prędkości, a to oznacza, że nazwa nabiera dodatkowego sensu w oczach osób wtajemniczonych.
3) Wołga, a ściślej GAZ Wołga, czyli socjalistyczny krążownik szos, który nazwę zapożyczył od największej i najdłuższej rzeki Europy.
Jest wreszcie nasz Nysa, bo wprawdzie jej nazwa pochodzi bezpośrednio od nazwy miasta, to jednak leży nad rzeką Nysą, a nazwa rzeki jest z pewnością starsza niż miasta.
* Autonim to nazwa własna motoryzacyjna. Termin ten występuje tylko w tym blogu. Na razie.

Oceaniczne nazwy aut

Z omówionej w kilkunastu poprzednich tekstach kolekcji nazw samochodowych mających etymologię geograficzną został jeszcze mały zbiór oryginalnych nazw.
Wielki samochód może się nazywać jak ocean, nie dziwi więc trochę patetyczna nazwa Chrysler Pacifica (2003–2007). Do tej pory nikt nie produkował pojazdu o nazwie Atlantica, ale, uwaga, od 1998 roku jest Tata Indica, choć nazwa niekoniecznie musi pochodzić od oceanu. Na pewno jednak na taką nazwę pojazd Taty zasługuje, bo pochodzi z Indii.
Nazwy mórz nie znalazły dotąd uznania wśród twórców marek motoryzacyjnych

Googol

O pochodzeniu nazwy Google wiele już napisano. W Internecie większość stanowią jednak osobnicy nieśmiali, ostrożni, świadomi swojej niewiedzy itp., a więc nawet ciekawe opowieści są anonimowe, to znaczy niczyje. Problem w tym, że nie istnieje ktoś taki jak anonimowy specjalista.
Wspominam o tym, bo znalazłem wiele ciekawych informacji o Googlowej etymologii, które musiałem poddać bardzo krytycznej analizie.
Wyszło z tego, że źródłem był wyraz googol, oznaczający «dziesięć do setnej potęgi», że tak to wyrażę w niematematycznej mowie. Mówiąc krótko: chodziło o niezwykle, wręcz niewyobrażalnie wysoką liczbę.
Tu jednak pojawili się ludzie ze wszystkimi ich słabościami, a zwłaszcza z problemem wymowy i zapisu wymowy. Zapisano więc google. Znaczy Google.

Google jako podstawa (słowotwórcza;-)

Często używane nazwy handlowe bywają używane jako wyrazy pospolite, są adidasy, jest rower itd.
Z niewiadomych powodów niektórzy producenci wojują z klientami, zabraniając im używania takich nazw, najbardziej znanym przykładem jest chyba Sony, które zabraniało nazywania walkmanem wszystkiego, co nie wyszło z jego fabryk.
Google zaś idzie w awangardzie zmian, doskonale więc rozumie, że to wielki sukces i zaszczyt znaleźć się w słowniku. Od Google’a mamy czasownik o znaczeniu wyszukiwać w Internecie, w dodatku w 2 wariantach słowotwórczych: googlać i googlować, do których trzeba dodać warianty ortograficzne guglać i guglować. W związku z tym jest oczywiście rzeczownik googlanie (i warianty googlowanie, guglanie, guglowanie).
Od tej podstawy można tworzyć następne wyrazy, np. googlowicz, googlownik, które na razie bywają używane tylko jako internetowe nicki, ale jeśli tylko zajdzie potrzeba, staną się wyrazami pospolitymi.
Idę o zakład, że czasownik guglać przetrwa dłużej niż Google. Gdyby decydenci z Sony rozumieli, o co chodzi, byliby chyba gotowi płacić za używanie słowa walkman.

Google a język polski

Nie ma chyba drugiej takiej nazwy firmowej, która zostałaby tyle razy objaśniona, a o którą ciągle ktoś pyta.
Zanim będzie o pochodzeniu nazwy, uwagi o wymowie, gramatyce i ortografii.
Wyjaśnijmy po raz kolejny: Google wymawia się [gugl]. Polacy często mówią [gogle], a jest to forma żartobliwa (nie poprawiać, chyba że zauważycie, że ktoś tak mówi na poważnie). Żartem mówić wolno, trzeba tylko wiedzieć kiedy.
Nazwa się odmienia, tego chyba nikt nie kwestionuje, a formy odmiany zapisuje się z apostrofem, tak oto: używam Google’a, przyglądam się Google’owi, posługuję się Google’em, mówię o Google’u.
A jak będzie „korzystać z Google’a”?

Międzynarodowe Urządzenia Biznesowe

Dowiedziałem się właśnie, ze 3 najcenniejsze marki świata to: 3) IBM, 2) Google, 1) Apple.
Skąd tak cenne marki się wzięły? Dowie się ten, kto czyta mój blog.
Do dzieła więc, skąd pochodzi nazwa IBM?
Było tak: w 1911 powstała Computing-Tabulating-Recording Company (C-T-R), a więc w przekładzie swobodnym Towarzystwo Maszyn Licząco-Analityczno-Zapisujących. Nic nie stało się przypadkiem – przedsiębiorstwo o tak niezwykłej sto lat temu nazwie zrodziło się z połączenia trzech innych: Tabulating Machine Company, International Time Recording Company oraz Computing Scale Corporation.
Te nazwy przypomniałem, żeby zwrócić uwagę na ich staromodny urok.
Dzisiejsza nazwa została ustalona w roku 1924.

Co więc znaczy nazwa IBM? Jest to skrótowiec od International Business Machines, co można przetłumaczyć tak, jak w tytule.

Pozłacany Cadillac i legendarna Toyota

Może w nazywaniu produktów według klucza geograficznego i do tego dojść, że pojawią się nazwy obiektów mitycznych. Przykłady są dwa: Cadillac Eldorado Seville (1952–2002) i Toyota Avalon (1994–).
Avalon jest legendarną wyspą z legend o królu Arturze, w związku z tym ta nazwa występuje w dziesiątkach utworów literackich, filmowych i muzycznych. Jest też sporo miejscowości o tej nazwie, zwłaszcza w krajach anglosaskich.
Eldorado to skrót od hiszpańskiego wyrażenia el hombre dorado czyli «pozłacany człowiek». Chodziło o obyczaj dawnych Indian Ameryki Południowej polegający na posypywaniu wodzów złotym pyłem. Kiedy przybyli tam pierwsi Europejczycy, obyczaju tego nie praktykowano, ale sama wieść o nim wystarczyła, by rozpoczęło się gorączkowe poszukiwanie złota. Tak to powstała mityczna kraina El Dorado, której nazwa była jak znalazł dla luksusowego Cadillaca.

Ukłon w amerykańską stronę

John C. Frémont (1813–1890) był odkrywcą, który tak dobrze zapisał się w pamięci Amerykanów, że jego imieniem nazwano co najmniej 30 obiektów różnego rodzaju, od mostów aż po miejscowości, z których największą jest miasto Fremont w Kalifornii.
Czy Fiat Freemont może mieć z tym coś wspólnego? W materiałach reklamowych producent zapewnia, że chodzi tu o wolność, radość życia itp., ale trudno było oczekiwać czegoś innego. Prawda, że skojarzenie ze słowem free jest nieuniknione, możliwe zaś z monte (hiszpańskie i włoskie «góra») lub mountain (to samo po angielsku). Prawda też, że bez trudu można ustalić, co taka nazwa znaczy w amerykańskich uszach i że w stanie Michigan, w którym siedzibę ma firma Dodge, są aż 4 okręgi Fremont. Fiat Freemont to samochód bliźniak Dodge’a Journeya.
Byłżeby to ukłon w amerykańską stronę?

Dodge Mokradło

Jest co najmniej 5 miast o nazwie Durango. Najstarsze znajduje się w Kraju Basków, jest w takim razie źródłem tej nazwy dla pozostałych. Objaśnienie nazwy nie jest proste, najprawdopodobniej pochodzi od pierwotnej Urango, która miałaby oznaczać podmokłą łąkę, mokradło. Nazwę na kontynent amerykański przenieśli konkwistadorzy, zakładając w 1563 r. miasto w północno-zachodnim Meksyku, które dziś jest stolicą stanu tej samej nazwie. W USA występuje ona 3 razy.
Dodge Durango jest wielkim SUV-em (w produkcji od 1997 roku), który chyba jednak nie poradziłby sobie z podmokłymi łąkami.

Koreańskie samochody — amerykańskie miasta

Amerykanom pokłonili się jednak Koreańczycy z Hyundaia, nazywając 2 pseudoterenowe samochody Tucson i Santa Fe. Są to nazwy dużych miast w USA, przy czym pierwsze jest stolicą Arizony, drugie – Nowego Meksyku. Nazwy wymawiamy [tuson] i [santa fe]. Druga z nich nawet na pierwszy rzut oka wygląda na hiszpańską, pierwsza też ma coś wspólnego z tym językiem.
Nazwa Santa Fe powstała z wyrażenia o znaczeniu «wiara święta», nie należy się więc dziwić, że jest to pospolita nazwa geograficzna w całej Ameryce i Hiszpanii. Tucson zaś ma etymologię dość zawiłą. Pochodzi wprawdzie od nazwy hiszpańskiej Tucsón [tukson], ale ta powstała z języka o’odham używanego przez część Indian Ameryki Północnej. Pierwotne znaczenie nazwy «u podnóża czarnej góry» dobrze opisuje położenie miasta.

Porsche jedzie przez Amerykę

Europejczycy, jak już była mowa, znacznie rzadziej nadają nazwy geograficzne samochodom. A już amerykańskie nazwy – prawie nigdy, co dziwne, bo rozsądnie byłoby schlebiać Amerykanom, żeby ich zachęcić do kupna europejskich samochodów.
Oprócz nazw wymienionych ostatnio jest jeszcze Porsche Panamera, która wywodzi się z wyrazu Panamerica (pisanego też Pan-America) oznaczającego Amerykę jako całość. Dodatkowo czytelna jest aluzja do słowa Panamericana, które jest synonimem Autostrady Panamerykańskiej. Może też chodzić o aluzję (słabo zrozumiałą jednak) do meksykańskiego rajdu Carrera Panamericana, od którego nazwę bierze inny sławny model firmy.
Ta nazwa w ogóle nie mieści się w zwyczajach nazewniczych firmy, zapewne została pomyślana jako ukłon w stronę bogatych mieszkańców kontynentu amerykańskiego.

Amerykańskie stany — samochody nie tylko amerykańskie

Stany (zjednoczone) Ameryki Północnej mają na ogół dźwięczne nazwy, użyteczne marketingowo. Bardzo więc dziwne, że jedynie nieliczne zostały wykorzystane.
Nazwa Montana pochodzi od hiszpańskiego wyrazu oznaczającego «górzysty kraj». Amerykanom z Pontiaca (1997–2009) chodziło jednak pewnie o wykorzystanie dobrze brzmiącej nazwy stanu w północnej części USA do nazwania samochodu. Co prawda był on minivanem, nie terenówką czy pick-upem. Podobnie było też pewnie z Dodge’em Dakotą (1987–2011), który nazywa się tak pewnie w nawiązaniu do 2 stanów w USA, ale historia tego słowa jest znacznie dłuższa, wcześniej było nazwą plemienia indiańskiego, w którego języku słowo takie znaczyło «sprzymierzeniec, przyjaciel».
Francuzi dołożyli się swoim Renault 21 Nevada (kombi), Niemcy Volkswagenem – Californią (multivan). Ani jeden, ani drugi nie były sprzedawane w USA. Był za to Yugo Florida.

Autonimy od toponimów

Ciąg dalszy uwag o nazwach samochodowych od nazw geograficznych, czyli toponimów.
Mercury Monterey (1950–1974) nazwę ma na pewno od miasta w Kalifornii, tego, które słynie z festiwali muzycznych. Wątpliwość bierze się stąd, że w Ameryce Północnej jest co najmniej kilkanaście miejscowości o takiej nazwie.
Pontiac Bonneville (od 1958 do 2005) nazwę zawdzięcza również geografii. W USA jest kilka takich nazw miejscowych, ale w tym wypadku chodzi o prehistoryczne (znaczy wyschnięte) jezioro  w stanie Utah.
Tacoma, wielki pickup Toyoty (od 1994), nazwę ma od średniej wielkości miasta w stanie Waszyngton.
Suzuki Reno (2004–2008) było amerykańskim wariantem Chevroleta Lacetti. Nazwa pochodzi od miasteczka w Teksasie. Są tam 2 takie, ale tylko jedno leży nad sławną autostradą U.S. Route 82, pewnie więc o nie chodzi. Trzeba jednak wiedzieć, że w północnych Włoszech jest rzeka Reno.
A wszystko to prowadzi do pomysłu, żeby tak może nazwy samochodów nazwać autonimami?

Samochody z geografią w tle

W latach 1994–2003 w produkcji był Oldsmobile Aurora. Trzeba o tym wzmiankować w kontekście nazw geograficznych, ponieważ Amerykanie tłumaczą, że nazwa pochodzi od miasta w stanie Kolorado (ale są też takie w Illinois i Utah). Przede wszystkim jest to jednak imię rzymskiej bogini świtu.
Nazwa Sebring była użyciu samochodowym 2 razy. Najpierw w połączeniu z nazwą Maserati (1962–1969), potem z Chrysler (1994–2010). Samo miasto nie zasłużyłoby raczej na takie wyróżnienie, ale znane jest jako miejsce wyścigów samochodowych.
Malibu kojarzy się z napojem alkoholowym, ale model Chevroleta (1964–1983) otrzymał taką nazwę raczej w nawiązaniu do miasta w Kalifornii ze słynną plażą.